MOESTUINBODEM GROEN HOUDEN


Het leerproces kunnen we ook omkeren: moestuiniers kunnen van boeren leren om hun grond
voortdurend bedekt te houden. Vooral in de periode augustus-november wordt er voortdurend
geoogst op boerenland en zie je toch maar weinig grond – meestal tijdelijk – braak liggen.

a. waarom houden we de bodem bedekt?
Landbouwers houden hun grond bedekt om diverse
redenen: er mag geen verstuiving van de grond optreden,
het organische stofgehalte van de bodem moet op peil
blijven en de bodemstructuur intact. Daarom zie je in het
najaar veel percelen ingezaaid met winterrogge, raaigras,
bladrammenas en gele mosterd.
Voor moestuiniers geldt in feite hetzelfde. Ik hoop dat de
tijd ver achter ons ligt dat volkstuinders bij het begin van de
winter hun perceel zwart dienden op te leveren. Hier en daar zie je het echter nog steeds. En om te voorkomen dat er toch nog onkruid gaat groeien wordt de sterfhuisconstructie toegepast: na het
spitten van de grond gaan grote lappen zwart plastic erover heen om onkruidgroei te voorkomen.
Dat het bodemleven daarmee de nek wordt omgedraaid beseft men dan niet eens. Men beseft ook
niet dat het spitten de oorzaak is van onstuimige onkruidgroei. Men beseft ook niet dat een kale
grond gemakkelijk dichtslaat zodat er na de winter opnieuw gespit gaat worden.

b. waarmee houden we de bodem bedekt?
In ieder geval niet met zwart plastic. Dat slaat het
bodemleven dood. Kies voor natuurlijke middelen:

1. Zaai zo lang mogelijk bladgroenten waarbij het niet van
belang is of je deze in het lopende jaar nog oogst of na de
winter. Omdat nu gezaaide sla en andijvie niet altijd meer
voor de winter is te oogsten begin je er wellicht niet meer
aan. Wel doen! Het zijn prima bodembedekkers die in de
winter afsterven en hetzelfde effect hebben als groenbemesters
(zie hierna). Er is overigens nog genoeg te
zaaien. Te denken valt aan spinazie, postelein, winterpostelein, kervel en veldsla. Wat peulgroenten
betreft zijn tuinbonen een goede groenbemester vanwege
de stiksofknolletjes die in de grond achterblijven terwijl de
plant zelf bovengronds afsterft. Knoflook en uien kan je
gaan poten. Kijk in de Zaaiagenda voor nog meer tips.

2. Mulch de grond. Van de groenten die je oogst blijven
veel plantendelen achter die normaal gesproken naar de
compost-hoop verhuizen. Waarom laat je ze niet ter plekke
liggen of vul je er de grond rondom andere planten niet
mee op? Herfst- en winterprei, bieslook en knoflook,
boerenkool en andijvie zijn je er dankbaar voor: er kan
geen onkruid groeien en de grond blijft rul en vochtig.
Breng een flink dikke laag aan. Het feit dat merels ze weer
uit elkaar werkt is een teken dat er veel leven in de bodem zit. In de loop der tijd zal veel van dit
mulchmateriaal ongemerkt composteren. Vul de lagen regelmatig aan.

3. Zaai braakliggende grond in met groenbemesters. Dit
zijn planten die niet alleen de grond bedekt houden maar
vanwege hun wortelgestel en bladgroen een weldaad voor
de bodem zijn. Je kunt net als in de beroepsteelt
bladrammenas en gele mosterd zaaien. Maar ook phacelia,
serradella, klaver, winterrogge, lupine en wikke voldoen
goed. Er geldt hier één restrictie: zaai kruisbloemigen
alleen waar deze in het wisselteeltschema van het lopende
jaar thuishoren. Voor een aantal groenbemesters is het nu
te laat om nog te zaaien. Zie hierna wat nog wel kan:

Bladrammenas kruisbloemige begin sept. Rammenassoort die amper een knol vormt maar wel veel
blad geeft dat zich gemakkelijk laat onderwerken nadat
het is afgestorven. Let op: het is een kruisbloemige en als
er knolvoet in je tuin is geconstateerd dan gebruik je beter
geen rammenas.

Eenjarige bloemen en kruiden Bloemen als goudsbloem, zonnebloem, Oost-Indische
Kers en borage (komkommerkruid) houden enerzijds de
grond luchtig en hebben anderzijds bladmassa die als mulch kan dienen.

Eenjarige groenten bladgroenten begin sept (sla, andijvie); okt. (spinazie)
Deze groenten houden de bodem bedekt en de grond
luchtig voor zover ze niet meer geoogst worden. Als ze
door de vorst afsterven is het uitstekend mulchmateriaal.

Gele mosterd kruisbloemige begin sept. Met zijn bladgroen is het een prima bodembedekker. Het
houdt de grond rul. Als kruisbloemige NIET gebruiken als
knolvoet is geconstateerd.

Tuinbonen vlinderbloemige eind okt. Deze tuinboon wordt niet gezaaid om nog te oogsten
maar vanwege de inbreng van stikstof in de grond door
de bekende wortelknobbeltjes.

Winterrogge
half okt. Bedekt heel snel de bodem volledig zodat onkruid geen
kans krijgt. Groeit oppervlakkig, geeft veel organisch
materiaal en laat zich eind van de winter goed onderwerken.